مرکز مشاوره و کلینیک روانشناسی دکتر روانشناس

مرکز مشاوره و کلینیک روانشناسی دکتر روانشناس

چهارشنبه, ۲۴ مرداد ۱۳۹۷

هنر شنوندگی و تاثیرات آن بر روابط

هنر شنوندگی چیست و چه تاثیراتی بر روابط دارد؟ گفتگو نقش بسیار مهمی در روابط انسانی دارد. اما اگر به‌درستی انجام نشود، مشکلات ارتباطی زیادی در روابط زوجین پدید خواهد آورد. درواقع گفتگو یک جاده دوطرفه است که یک ‌طرف این جاده فرستنده پیام یا گوینده، و سمت دیگر جاده گیرنده پیام یا شنونده قرار دارد. شکی نیست که اهمیت شنوندگی اگر بیشتر از گویندگی نباشد، کمتر از آن نیست. شنیدن به قدری اهمیت دارد که در برخی از مواقع از اصطلاح « هنر شنیدن » و یا « هنر شنوندگی » استفاده می‌شود.

هنر شنوندگی

چه پیامی به گوینده می‌فرستید؟

وقتی صحبت همسرتان را قطع می کنید، در حال فرستادن پیام‌هایی هستید که چندان برای یک رابطه مناسب نیست. هرچقدر موضوع صحبت از اهمیت بالاتری برخوردار باشد و یا بار هیجانی بالاتری داشته باشد، احتمال ناراحتی، خشم و در نهایت کدورت و مشاجره بیشتر است. به بیانی دیگر در چنین شرایطی بهتر است با پیاده سازی هنر شنوندگی بیشتر مواظب حفظ نوبت در تکلم باشید. هرزمانی که صحبت یک نفر را مختل می‌کنید، در حال فرستادن یک یا چند پیام منفی و ناراحت‌کننده به ‌طرف مقابلتان هستید. اینکه همسرتان دقیقاً به چه شدت و کمیت این پیام‌ها را از طریق ضمیر ناخودآگاه دریافت می‌کند، برای هرکسی با توجه به خصوصیات فردی و جایگاه رابطه متفاوت است. در ادامه برخی از این پیام ها که ممکن است توسط همسر شما دریافت شود را ذکر کرده ایم:

  • صحبت تو به‌اندازه کافی مهم نیست برای همین من آن را قطع می‌کنم.
  • حوصله‌ام را سر بردی، من مایل نیستم به این صحبت‌های کسل‌کننده تو گوش دهم.
  • تو آدم پرحرفی هستی، از حرف‌هایت خسته شدم.
  • حرف‌های تو برای من جذابیت ندارد. تمامشان کن.
  • حرف‌هایت تکراری است و به درد من نمی‌خورد.
  • تو اشتباه می‌کنی. این‌گونه نیست.
  • من برای تو ارزش قائل نیستم. اهمیت ندارد که تو در حال انجام چه‌کاری هستی.
  • صحبتت را هر چه زودتر خاتمه بده. من زمان زیادی برای تو ندارم.
  • و …

همچنین احتمال عصبانیت همسرتان در چنین شرایطی بیشتر است. چرا که با این کار به او هجوم برده‌اید. علاوه بر این موارد، هنگامی که حرف او را قطع می‌کنید، دیگر نمی‌تواند احساسات و افکار خود را بیان کند و حس می‌کند که نادیده گرفته‌شده است. هرچند کنترل زبان در بسیاری از مواقع کار راحتی نیست، اما سعی کنید کلامتان را کنترل کنید. این‌یک مهارت بسیار مهم در هنر شنوندگی،کنترل هیجانات و همینطور ارتباط مؤثر با همسر است.

 

پیش‌داوری و طرح‌ریزی نکنید

عوامل متعددی در عدم شنیدن سخنان ‌همسرتان و از دست دادن هنر شنوندگی اثر دارد. اما از رایج‌ترین این عوامل می‌توان به خطای پیش‌داوری و همین‌طور خطای طرح‌ریزی اشاره کرد.

در برخی از مواقع، پیش از آنکه همسرتان صحبت‌هایش را بیان کند، به قضاوت و یا پیش‌بینی گفته‌های او می‌پردازید. ممکن است این کار پیش از صحبت‌های او و یا پس از شروع مکالمه اتفاق بیافتد. خطای پیش‌داوری و یا پیش‌بینی، یکی از خطاهای بسیار رایج در هنر شنوندگی و مکالمه است. درواقع زمانی که دچار خطای پیش‌داوری هستید، فکر می‌کنید که می‌دانید همسرتان قصد دارد در مورد چه چیزی صحبت کند و یا سرانجام گفتگو چگونه خواهد بود. در چنین مواقعی، علاقه خود را برای شنیدن صحبت‌های همسرتان از دست می‌دهید و یا در صورت شنونده بودن با جبهه‌گیری به صحبت‌های او گوش می‌دهید. مجموع این عوامل سبب می‌شود که از یک شنونده فعال، به یک شنونده منفعل تبدیل شوید.

یکی دیگر از خطاهای هنر شنوندگی و ارتباط مؤثر با همسر، به خطای طرح‌ریزی بازمی‌گردد. همان‌طور که از نام این خطا مشخص است، افراد داری خطای طرح‌ریزی، در زمانی که همسرشان مشغول صحبت و رساندن پیام خود است، مشغول آماده کردن خود و برنامه‌ریزی برای پاسخ هستند. در اصل این افراد با تمرکز کامل به صحبت‌های همسرشان گوش نمی‌دهند و همین موضوع احتمال انتقال نادرست پیام را افزایش می‌دهد. سعی کنید در زمان شنیدن صحبت‌های همسرتان، از دو خطای پیش‌داوری و طرح‌ریزی دوری‌کنید تا بتوانید با تمرکز کامل یک شنونده فعال باشید و از هنر شنوندگی بهره ببرید.

شنونده منفعل نباشیدهنر شنوندگی

شنونده منفعل فردی است که انرژی زیادی را برای گوش دادن مناسب به صحبت‌های طرف مقابل مصرف نمی کند. در واقع بازتاب‌های مناسبی از نظر جسمی و کلامی ارائه نکرده و گوینده فکر می‌کند که حرف او مهم قلمداد نمی‌شود.

احتمالاً شما هم با افرادی که خیلی سرد و بی‌روح به گفته دیگران گوش می‌دهند روبه‌رو شده‌اید. برخی از کارمندان ادارات دولتی چنین حالتی دارند. به عنوان مثال، هنگامی ‌که با آنها سخن می‌گویید در حال نگاه کردن به کاغذ و یا مانیتور هستند و تُن صدایشان اصلاً نشانگر توجه به شما نیست. همینطور زبان بدنشان تأیید یا تکذیب کننده کلام شما نیست. اگر شما هم مانند برخی از کارمندان ادارات دولتی به همسر خود عکس‌العمل نشان می‌دهید، منتظر اعتراض یا ناراحتی او باشید.

هنر شنوندگی میگوید زمان صحبت‌های همسرتان، از حرکات کلامی و رفتاری مناسبی استفاده کنید. سعی کنید در زمانی که شنونده هستید، هرچند لحظه یک‌بار، حالات چهره و اندام خود را بررسی کنید. آیا به میزان کافی تماس چشمی با همسرتان دارید؟ آیا با کلام و یا رفتار خود نشان می‌دهید که با دقت مشغول شنیدن هستید؟ آیا توجهتان را می‌توانید منتقل کنید؟

نکته دیگر در هنر شنوندگی به پرسش سؤالات مرتبط با موضوع صحبت همسرتان بازمی‌گردد. پس ‌از آنکه با دقت به صحبت‌های همسرتان گوش سپردید، می‌توانید با سؤالاتی کوچک که نشان‌دهنده شنونده بودن شماست، بازخورد مناسبی را به همسرتان بدهید. مثلاً اگر همسرتان در مورد رئیس جدید شرکت که تحصیلات قابل‌توجهی دارد و به‌خوبی کارها را مدیریت می‌کند صحبت کرد، می‌توانید از او در مورد پیش‌بینی آینده شرکت بپرسید. درواقع با این سؤال شما به همسرتان نشان می‌دهید که به‌طور کامل شنونده صحبت‌های او بوده‌اید و با هنر شنوندگی توانسته‌اید موضوع صحبت را به‌خوبی درک کنید. در واقع با هنر شنوندگی شما هر چقدر با دقت و علاقه بیشتری به صحبت‌های همسرتان گوش کنید، به نحو مناسب‌تری عکس العمل نشان می‌دهید و رابطه مناسب‌تری بین شما و همسرتان شکل می‌گیرد.

با هنر شنوندگی بهتر است به حرف‌های همسرتان، با فرم صورت و اندامتان واکنش نشان دهید. از کلماتی مانند بله متوجه هستم، درسته، چه جالب و … استفاده کنید. تمامی این کارها آداب شنیدن است که باید از کودکی فرا می‌گرفتید. البته این موارد از هنر شنوندگی را نه ‌تنها هنگام صحبت با همسرتان، بلکه با هر فرد دیگری نیز رعایت کنید.هنر شنوندگی

اگر همسرتان در حال صحبت کردن پیرامون یک خاطره و یا یک رویداد عاطفی باشد. در این حالت سعی کنید با او همدردی کنید. اگر موضوع مورد صحبت ناراحت کننده است، او را دلداری دهید و اگر نیاز به راهنمایی و یا تشویق دارد، به خوبی وظایف خود را در این خصوص انجام دهید. شنونده مناسب بودن و هنر شنوندگی فقط به معنای خوب شنیدن نیست، بلکه باید در زمان مناسب همدردی، عکس العمل و یا تشویق مناسب را انجام دهید.

 

در هر زمانی شنونده نباشید

احساسات و هیجانات خود را در زمان صحبت دیگران نظاره کنید. برخی از افراد، در زمان عصبانیت، خستگی یا کلافگی، تمایل بیشتری به قطع صحبت دیگران دارند. احساست خود را بررسی کنید و شرایطی که ممکن است در آنها به‌ خوبی نتوانید شنونده باشید را شناسایی نمایید.

برای مثال بهتر است در زمانی که عصبانی و یا مضطرب هستید، شنونده نباشید. در چنین شرایطی احتمال اینکه صحبت همسرتان را قطع کنید بیشتر می‌شود. برای او توضیح دهید که بیش ‌از حد خسته، مضطرب و عصبانی هستید و درخواست کنید که صحبت را به زمان دیگری موکول کند. ممکن است او اصرار کند که نیاز به صحبت دارد و نمی‌تواند موضوع را به زمان دیگری موکول کند. در چنین مواقعی با احتیاط بیشتری به صحبت‌های او گوش کنید و سعی کنید واکنش شتاب‌زده و ناپخته نشان ندهید. در واقع زمانی که دچار خستگی مفرط و یا احساسات ناخوشایند هستید، احتمال عکس العمل نادرست و هیجانی افزایش می یابد و این موضوع ممکن است سبب اختلافات بعدی شما و همسرتان گردد.

 

به همسرتان فرصت پاسخگویی و بروز احساس بدهید

همان‌طور که در خطوط بالاتر هم ذکر شد. صحبت کردن یک فرآیند دو طرفه است. اینکه تنها احساسات و کلامتان را جاری کنید و یک‌ طرفه میدان را ترک کنید، کار درستی نیست. لازم است پس از خاتمه صحبت‌هایتان، اتمام کلام را به همسرتان اعلام کنید و نظر او را در این مورد جویا شوید. او نیز به همان اندازه که شما صحبت می‌کنید، حق دارد ابراز احساسات و اعلام نظر کند.

اگر همسر شما طولانی صحبت می‌کند و چندین موضوع را باهم مطرح می‌کند، از او بخواهید که زمان صحبت را کوتاه‌تر کند. برای او توضیح دهید که وقتی طولانی صحبت می‌کند نکات فراوانی وجود دارد که شما تمایل پیدا می‌کنید کلام او را قطع کنید، و در موردش توضیح دهید. بهتر است همسرتان کوتاه‌تر صحبت کند تا شما نیز ‌فرصت پاسخگویی داشته باشید.

نوشته از ” امیر شیرین زاده

بخشی از کتاب ” مشکلات رایج زوجین

توضیحات بخش امیر شیرین زاده

در این دسته می توانید مقالات و نوشتارهای علمی دکتر امیر شیرین زاده را مطالعه کنید.  قابل ذکر است برای خوانش  متن نوشته های آقای دکتر امیر شیرین زاده در روزنامه های آرمان و همدلی ، به سایت اصلی روزنامه آرمان و سایت روزنامه همدلی مراجعه کنید. همچنین کتابهای ایشان در مراکز مشاوره طرف قرار داد قابل تهیه است.

دیدگاه خودتان را ارسال کنید