مرکز مشاوره و کلینیک روانشناسی دکتر روانشناس

مرکز مشاوره و کلینیک روانشناسی دکتر روانشناس

یکشنبه, ۳ تیر ۱۳۹۷

عوامل ایجاد اضطراب و استرس چیست؟

در این فایل صوتی به موضوع استرس و اضطراب می پردازیم.

روشهای مختلف پیشگیری از اضطراب و استرس را بیان می کنیم. چهار دلیل عمده افزایش استرس و اضطراب را نام می بریم و به بررسی سبب شناسی آنها می پردازیم. همچنین به نکات ضروری و کاربردی پیرامون پیشگیری از استرس و اضطراب پرداخته می شود.

 

بر روی دکمه پخش کلیک کنید:

متاسفانه به دلایل فنی قادر به پخش فایل صوتی نیستیم. اما متن تایپ شده را فایل صوتی را می توانید در ادامه مطالعه کنید.

 

متن کامل فایل صوتی اضطراب و استرس ۲ : 

در صحبت‌های قبل این نکته ذکر شد که اگر شما اضطراب و یا استرس زیادی دارید و خودتان نمی توانید از پس مدیریت آن بر بیایید، لازم است که حتماً به یک متخصص مراجعه کنید. اضطراب و استرس مشکلات بسیاری را ممکن است برای شما به وجود بیاورد مثل مشکلات جسمی، روحی، روانی و یا اختلال در سیستم ها و کارکردهای کلی شما در طول روز. مانند خواب، رابطه جنسی، اشتها و امثال این مسائل.

 

داشتن اهداف غیر واقعی و دست نیافتنی

افراد ممکن است به دلایل متنوعی دچار اضطراب و استرس شوند که برخی از آن‌ها شایع‌ترند و برخی شیوع کمتری دارند. یکی از اولین عواملی که سبب اضطراب و استرس می‌شود، داشتن اهداف غیر واقعی و دست نیافتنی است. اگر فردی در زندگی خودش و یا برای آینده‌ی خودش یک هدف بلندپروازانه یا غیر واقعی در نظر بگیرد، دچار استرس و اضطراب زیادی خواهد شد و به تبع مدیریت این اضطراب و استرس هم سخت‌تر می‌شود.

این که چرا افراد اهداف غیر واقعی و دست نیافتنی را انتخاب می‌کنند دلایل متعددی دارد، اما به طور کلی سه دلیل را می‌توانیم برای آن ذکر نماییم.

  • ممکن است افراد شناخت دقیقی از خودشان نداشته باشند، در واقع اگر فرد مهارت‌ها و توانایی‌های خودش را به طرز درستی نشناسد یا به نوعی قابلیت‌های خودش را شناسایی نکرده باشد، احتمالا در هدف‌گذاری و انتخاب اهداف واقع‌بینانه، دچار چالش خواهد شد.
  • دسته‌ی دیگر کمال‌گراها هستند. کمال گرایی یکی از منشاهای اضطراب است زیرا ممکن است باعث شود که فرد هدفی بزرگ‌تر از توانایی و ظرفیت‌ش انتخاب کند؛ آن اهداف بلند پروازانه مشکلاتی مانند خستگی‌های روانی، افسردگی و اضطراب را به همراه می‌آورند. واقعیت این است که توقع ناخودآگاه فرد کمال‌گرا هر چیزی در حد عالی است و اگر چیزی خوب، خیلی خوب، متوسط و یا در حد قابل قبول باشد او دچار اضطراب، تشویش و پریشانی می‌شود، چراکه با باورهای بنیادی او در تضاد است.
  • موضوع دیگر، چشم و هم‌چشمی است. متاسفانه در جامعه‌ی ما این مقوله باعث به وجود آمدن مصائب بسیاری شده است، مثلا انتخاب اهدافی بر اساس حرف دیگران و به‌خاطر اینکه فرد دیگری در جای دیگر به هدف ارزشمندی دست پیدا کرده است و شنیدن قصه‌ی او ما را تحت تاثیر قرار دهد و ما بدون توجه به تفاوت میان ویژگی ها و توانایی ها و البته امکانات همان هدف را انتخاب کنیم. این‌ها عواملی هستند که در انتخاب اهداف غیر واقعی ممکن است نقش داشته باشند.

انجام بایدها به جای خواسته‌ها

دومین عاملی که ممکن است سبب اضطراب شود، تمرکز روی انجام بایدها به جای انجام خواسته‌ها است. در زندگی همه‌ی ما بایدهایی وجود دارد مانند نقش‌ها و مسئولیت‌هایی که در قبال خانواده، همکاران و روابط‌مان داریم؛ اما ما خواسته‌هایی هم داریم، کارهایی که دلمان می‌خواهد انجام بدهیم و اجباری پشت آن‌ها نیست و فقط « دوست داریم » که این کارها انجام شود. برخی افراد بنا بر ساختار شخصیتی‌شان بیشتر به بایدها می‌پردازند تا خواسته‌هایشان، یعنی به آنچه که مجبور هستند می‌پردازند؛ این خود یک عامل استرس‌زا می باشد. این که چرا افراد این‌گونه رفتار می‌کند باز هم دلایل متعددی دارد، اما دو مورد از دلایل آن ممکن است یکی داشتن شخصیت بیش از حد وابسته باشد. فرد ممکن است نسبت به والدین، سرپرست کار و یا شخص دیگر و یا حتی نسبت به یک محیط وابستگی داشته باشد. و دوم اینکه ممکن است به پذیرش مسئولیت‌های سنگین و نامتناسب با ظرفیتش عادت داشته‌باشد که البته بازهم پشت این موضوع، عواملی چون کمال‌گرایی، چشم و هم‌چشمی، عدم شناخت خود، تجربیات کودکی، و مانند این نهفته باشد.

 

مسائل مالی و اقتصادی

سومین عامل در پیدایش اضطراب و استرس ناشی از مسائل مالی و اقتصادی است که جامعه‌ی ما این اواخر شاهد بروز بحران‌هایی در این رابطه بوده است. اما تربیت اقتصادی و هوش مالی ریشه در دوران کودکی دارد. یکی از مهم‌ترین مسئولیت‌های والدین آموزش مدیریت مالی و اقتصادی به کودک است. او باید یاد بگیرد که چگونه باید خرج کند و چگونه پس‌انداز کند. آموزش صحیح او در این سن نقش بسزایی در شکل‌گیری آینده‌ای درخشان برای او دارد. یکی از اولین نکات در این آموزش این است که لازم است والدین هزینه‌ای را به عنوان پول توجیبی ماهیانه به فرزند پرداخت کنند و به او فرصت مدیریت دخل و خرج خود را بدهند و با او شرط ببندند که اگر نتواند از پس این مسئولیت به درستی بر بیاید، پول تو جیبی او کمتر می‌شود؛ مثلا به جای پول تو جیبی هفتگی، پول تو جیبی او هر دو هفته پرداخت می‌شود. بدین‌ترتیب کودک متوجه ضرورت مدیریت حساب خود خواهد شد. با تمرین‌هایی از این دست، کودک به مرور بلوغ اقتصادی را تجربه خواهد کرد و در بزرگسالی دچار خرج کردن‌های نامتناسب و هیجانی نخواهد بود و یکی از عوامل عمده‌ی استرس‌زا و ناراحت کننده برای او پیش نخواهد آمد.

اما به دلیل صورت نگرفتن این آموزش در دوران کودکی متاسفانه با انبوه جوانانی روبرو هستیم که عمده در مرحله‌ی ازدواج، بلوغ اقتصادی لازم را ندارد. وقتی صحبت از بلوغ اقتصادی می‌کنیم، خیلی از افراد به اشتباه فکر می‌کنند بلوغ اقتصادی تنها برای آقایان است و یا بلوغ اقتصادی فقط به معنای داشتن کار، شغل و یا درآمد است. در صورتی که بلوغ اقتصادی معنای بسیار گسترده‌تری دارد و اساسا ارتباطی با میزان درآمد ندارد. ممکن است یکی بسیار ثروتمند باشد اما خرج‌های نامتناسب داشته‌باشد و یکی درآمد کمتری داشته‌باشد ولی خرج کرد مناسب‌تری داشته باشد.

در واقع بلوغ اقتصادی، مدیریت مسائل مالی است و همانطور که ذکر شد نه تنها برای آقایان، بلکه برای خانم‌ها هم ضروری است. بسیاری از اختلافاتی که در مسائل زناشویی اتفاق می‌افتد ناشی از همین عدم بلوغ اقتصادی است. شامل خانم‌هایی که بیش از درآمد همسرشان می‌خواهند خرج کنند و یا آقایانی که خرج‌های مازاد و خارج از الویت دارند و درآمدشان را کمتر صرف خانه‌ و خانواده می‌کنند. بنابراین بلوغ اقتصادی امر اساسی و پیشگیرانه در بروز مشکلات بعدی ازدواج است.

 

تصمیم‌گیری‌های غلط

یکی دیگر از عواملی که در  اضطراب و استرس نقش دارد، تصمیم‌گیری‌های اشتباه فرد است. برخی افراد به‌طور مرتب دچار انتخاب‌های غلط و رفتارهای تکانشی می‌شوند. این افراد استرس و اضطراب زیادی دارند. این استرس و اضطراب ناشی از عدم پذیرش و یا نگرانی از مواجه شدن با نتایج حاصل از تصمیم‌های غلطی گذشته است. هرکدام از این موارد راه‌حل‌های مخصوص به خود را دارد و به‌طور کلی نمی‌توانیم از همه‌ی جوانب آن‌ها را مورد بررسی قرار دهیم اما چنان‌چه فکر می‌کنید که در یکی از این زمینه‌ها مشکلاتی دارید، ابتدا روی منشا آن فکر کنید و سعی کنید خودتان آن را برطرف کنید. اگر به راه‌حل مورد رضایت دست نیافتید می‌توانید در اینترنت جستجو کنید و یا با مطالعه‌ی کتاب‌های مرتبط با موضوع سعی در برطرف کردن چالش خود کنید. در نهایت اگر راه‌حل مناسب را پیدا نکردید از یک روانشناس متخصص کمک بگیرید تا در درجه‌ی اول سطح اضطراب شما کاهش بیابد و به مرور به راه‌حل مورد نظر دست بیابید.

 

با تشکر

امیر شیرین زاده ، روانشناس و مشاور

دیدگاه خودتان را ارسال کنید

بارنشر کلیه عکس ها و مطالب سایت مرکز مشاوره دکتر روانشناس ، بدون دستخط رسمی، ممنوع و پیگرد قانونی حتمی خواهد داشت.