مرکز مشاوره و کلینیک روانشناسی دکتر روانشناس

مرکز مشاوره و کلینیک روانشناسی دکتر روانشناس

چهارشنبه, ۲۴ مرداد ۱۳۹۷

رشد روانی جنسی از نظر فروید

رشد روانی جنسی از نظر فروید بیان می کند که رشد شخصیت کودک از آغاز تولد شروع می‌شود، در حدود ۵-۶ سالگی بیشترین اهمیت را پیدا می‌کند. این رشد در سنین حدود ۱۴ سالگی کامل می‌شود. در طی دوران رشد، انرژی روانی لیبیدو در مراحل مختلف در نقاط مختلف بدن کودک تمرکز پیدا می‌کند همین اساس لذت کودک در هر مرحله متمرکز بر ناحیه ویژه‌ای از بدن اوست.

مطالعه زندگینامه زیگموند فروید

فروید دوره‌های رشد را به سه دوره به شرح زیر تقسیم کرده است:

رشد روانی جنسی از نظر فروید الف- دوره کودکی: در رشد روانی جنسی از نظر فروید  کودکی از تولد تا سن شش سالگی ادامه دارد، و خود به سه مرحله زیر تقسیم می‌شود:

۱- مرحله دهانی[۱] (تولد تا ۱۸ ماهگی): طبق رشد روانی جنسی از نظر فروید در این مرحله، تمرکز انرژی لذت‌بخش در لب‌ها و دهان کودک است. نوزاد وقتی دچار گرسنگی می‌شود با مکیدن پستان مادر با پستانک بطری شیر احساس لذت می‌کند. چون به کار انداختن لب و دهان و رفع گرسنگی و کسب لذت و خوشی تکرار می‌شوند، کودک یاد می‌گیرد که برای تجدید این لذت حتی وقتی شیر یا غذایی وجود ندارد، هر چیزی از جمله انگشتان خود را به دهان ببرد و بمکد. طبق رشد روانی جنسی از نظر فروید در این مرحله، اعمال و رفتار کودک به طور عمده تابع اصل لذت است؛ یعنی، جستجوی لذت و گریز از درد تنها هدف زندگی نوزاد است. از ویژگی‌های مهم این دوره، یکی هم وابستگی شدید به مادر و احساس اتکا به دیگران است. طبق رشد روانی جنسی از نظر فروید کسی که در این مرحله به اندازه کافی ارضا نشده باشد و در آن باقی بماند (به اصطلاح خود فرويد تثبيت[۲] شود)، یا بعدها به آن بازگشت[۳] کند، مانند کودکان خردسال نیاز مبرمی به پشتیبانی و حمایت دیگران دارد و تمایل او به گرفتن و دریافت، بیش از بخشیدن به دیگران است. در رشد روانی جنسی از نظر فروید گفته شده است که علاقه زیاد به حرف زدن (اصطلاحاً شهوت کلام) و اعتياداتی مانند سیگار کشیدن و آدامس جویدن نیز جلوه‌هایی از تثبیت در مرحله دهانی هستند.

۲- مرحله مقعدی[۱] (از ۱۸ ماهگی تا ۴ سالگی): در رشد روانی جنسی از نظر فروید این مرحله، دفع مواد زاید جنبه لذت‌بخش پیدا می‌کند و در نتیجه منطقه لذت به ناحیه مقعد منتقل می‌شود. در این مرحله، کودک، علاوه بر دفع، از نگهداشتن مدفوع نیز لذت می‌برد. از خصوصیات روانی این مرحله در رشد روانی جنسی از نظر فروید ، یکی این است که اگر کودک عمل دفع را در زمان و مکان نامناسب انجام دهد و از سوی مادر مورد عتاب و سرزنش قرار گیرد ممکن است آدمی لجوج، تندخو، بی‌شرم و خرابکار از کار درآید. برعکس اگر برخورد مادر با این عمل، ملایم و توأم با مهربانی باشد، این عمل از دید او اهمیت فراوانی پیدا می‌کند و همین اندیشه می‌تواند در او منشأ سازندگی و خلاقیت گردد. در رشد روانی جنسی از نظر فروید گفته شده است: کسانی که در این مرحله تثبیت می‌شوند، افرادی خسیس و لئیم بار می‌آیند که نمی‌خواهند چیزی از خود پس بدهند.

۳- مرحله تناسلی[۲] (۴-۶ سالگی): در رشد روانی جنسی از نظر فروید این مرحله، ناحيه لذت‌بخش به اعضای تناسلی منتقل می‌شود و در صورت عادی بودن شخصیت برای همیشه در آنجا باقی می‌ماند. علاقه کودک به دیگران با خاطر لذت از تماس است. کودک همچنین از لمس آلت تناسلی خود لذت می‌برد و آن را از نظر احساس لذت از نقاط دیگر بدن خود حساس‌تر می‌یابد و به همراه این لذت بردن، تصورات و خیالبافی‌هایی می‌کند که موجب تمایل او نسبت به افراد خانواده، مادر یا پدر (به ترتیب در مورد پسر و دختر) و نفرت از پدر یا مادر می‌شود که فروید در مورد پسران آن را عقده اُدیپ و در مورد دختران عقده الكترا[۳] می‌نامد. این عقده‌ها در اواخر این دوره حل می‌شوند و کودک به مرحله بعدی گام می‌گذارد.

رشد روانی جنسی از نظر فروید طبق رشد روانی جنسی از نظر فروید ، کودک در این مرحله نسبت به والد غیرهمجنس خود احساس تمایل می‌کند و از والد همجنس خود متنفر می‌شود؛ زیرا متوجه می‌شود که والد همجنس مقدار زیادی از محبت والد غیرهمجنس را به خود اختصاص داده است. این احساس در پسر نسبت به پدر و در دختر نسبت به مادر ایجاد می‌شود. از آنجا که این احساس بدبینی نسبت به پدر یا مادر از نظر اجتماعی نامقبول است، در کودک بیم و خطر قطع آلت به وسیله والد همجنس ایجاد می‌شود که فروید آن را عقده اختگی[۴] خوانده است. کودک برای حل این عقده با والد همجنس همانندسازی[۵] می‌کند و سعی می‌کند مانند او شود و بدین طریق بعدها مرد یا زن دیگری را جانشین پدر یا مادر خود کند و به او دلبستگی پیدا کند. با این همانندسازی، نگرانی و اضطراب کودک از بین می‌رود و بدین طریق پا به مراحل بعدی رشد و تحول شخصیت خود می‌گذارد.

ب- مرحله پنهانی یا کمون[۶] (۶ تا ۱۲ سالگی):این دوره از رشد روانی جنسی از نظر فروید از این جهت دوره کمون نام‌گذاری شده است که طی آن امیال جنسی و پرخاشگرانه کودک فروکش کرده و پنهان می‌شوند؛ در مقابل، رشد هوشی، اخلاقی و اجتماعی کودک توسعه بیشتری می‌یابد. این دوره برای تعلیم و تربیت کودک مناسب است و وی می‌تواند به یادگیری مطالب و مهارت‌های تازه از قبیل خواندن و نوشتن و آموختن آداب و رسوم و اخلاق اجتماعی نایل آید. چنانچه کودکی عقده اُدیپ را به سلامت پشت سر گذاشته باشد و با والد همجنس خود رابطه مثبتی برقرار کرده باشد، استعداد کافی برای رقابت با دیگران کسب کرده و قادر خواهد بود با پیروزی و شکست به شکل واقع‌بینانه روبرو شود.

ج – مرحلة جنسی یا شهوی[۷]: در رشد روانی جنسی از نظر فروید این دوره که معمولاً از سنین ۱۲ تا ۱۴ سالگی آغاز می‌شود، با افزایش ترشح و فعالیت غدد داخلی مشخص می‌شود و همین ترشحات سبب ظهور خصوصیات ثانوی جنسی در نوجوان می‌شود. واضح است که کامل شدن رشد روانی- جنسی مستلزم آن است که این دوره به تطابق مطلوب جنسی با جنس مخالف منتهی شود. در این دوره، خواهش‌های جنسی که ناشی از نهاد هستند شدت ویژه پیدا می‌کنند و این تمایل نخست جنبه خودشیفتگی[۸] دارد، بعد گرایش به همجنس دوستی پیدا می‌شود و بالاخره به تمایل به جنس مخالف تبدیل می‌شود. رسیدن به تمایل به جنس مخالف نشانه کمال رشد جنسی- روانی و در عین حال، علامت کامل شدن شخصیت فرد است.


[۱]. anal stage

[۲]. phallic stage

[۳]. elektra complex

[۴]. castration complex

[۵]. Identification5

[۶]. latent stage

[۷]. genital stage

[۸]. narcissism

[۱]. oral stage

[۲]. regression

[۳]. fination

توضیحات بخش مقالات روانشناسی

در این دسته کلیه مقالات روانشناسی قرار می گیرد.

دیدگاه خودتان را ارسال کنید