مرکز مشاوره و کلینیک روانشناسی دکتر روانشناس

مرکز مشاوره و کلینیک روانشناسی دکتر روانشناس

یکشنبه, ۳ تیر ۱۳۹۷

خطای شناختی پیشگویی چیست؟

خطای شناختی پیشگویی چیست ؟

ما در مقاله، «خطای شناختی یا تحریفات شناختی چیست؟» به توضیحاتی مفصل در مورد خطاهای شناختی پرداختیم. اگر نمی‌دانید خطای شناختی یا تحریف شناختی چیست، در ابتدا لازم است این مقاله را به دقت مطالعه کنید. در واقع این مقاله، ادامه مقاله معرفی خطاهای شناختی است. 

خطاهای شناختی به زبان بسیار ساده، خطاهایی است که افراد در تفکر، منطق، قضاوت و استدلال های خود دارند و از آنجایی که این تفکرات ریشه در عدم واقعیت داره و یا به طور کامل واقعیت را منتقل نمی کند، پس فرد را در تصمیم گیری به شدت به مشکل می اندازد. در برخی از افراد، تصمیمات غلط ناشی از همین خطاهای شناختی است. شکی نیست که تصمیمات ما نقش بسیار زیادی در آینده و همینطور روابط ما ایفا می کند. این موضوع اهمیت بررسی تفکر را دو چندان می کند.

پیش از این یکی از خطاهای رایج شناختی، تحت عنوان مقاله،«خطای شناختی ذهن خوانی» نگارش شده است. و در این مقاله به خطای شناختی پیشگویی می پردازیم. 

همانطور که از نام این خطای شناختی مشخص است، افراد دارای این خطای شناختی دست به پیشگویی آینده می زنند. این پیشگویی ها غالباً همراه با افکار منفی است و ریشه در بسیاری از ترس ها و اضطراب های افراد دارد. به بیانی دیگر، افرادی که دچار خطای شناختی پیشگویی هستند،پیش بینی می کنند که اوضاع و شرایط بر خلاف میلشان پیش نخواهد رفت. هر چقدر فردی که دارای خطای شناختی پیشگویی است، دارای زمینه های افسردگی و یا اضطراب باشد، این افکار پیش گویی منفی بیشتر خواهد شد.

خطای شناختی پیشگویی | خطاهای شناختیشیوع خطای شناختی پیشگویی چقدر است و رایج ترین خطاهای شناختی چیست ؟

هر چند آمار دقیقی از استفاده خطاهای شناختی در بین مردم وجود ندارد، اما با یک برآورد ذهنی و تخمینی، می توان خطای شناختی ذهن خوانی را یکی از رایج ترین خطاهای شناختی عنوان کرد. تقریباً تمامی افراد حداقل چندین بار از این خطای شناختی استفاده کرده اند. اگر کمی به اطرافمان دقت کنیم و یا گوش هایمان را تیز کنیم، احتمالاً جملات سطوح پایین آشنا خواهد بود.

من در امتحان فردا دانشگاه یا مدرسه رد می شوم!

من در امتحان رانندگی ( اخذ گواهینامه ) موفق نخواهم شد!

حتماً پیشنهاد دوستی من را رد خواهد کرد!

من به زودی از سر کار اخراج می شوم!

امتحان این ترم را پاس نخواهم کرد!

عمر من طولانی نخواهد بود.

هرگز از فلان بیماری خوب نخواهم شد.

مضاحبه کاری که در پیش دارم، یک شکست خواهد بود.

من هرگز نمی توانم در خواندن زبان انگلیسی موفق شوم.

ما قادر به پیدا کردن خونه مناسب یا ماشین مناسب نیستیم.

پیامد خطای شناختی پیشگویی چیست ؟

همانطور که از سطوح بالاتر می توان فهمید، اکثر این جملات ریشه در ترس و اضطراب دارد. افراد دارای خطای شناختی پیشگویی از جملات منفی استفاده می کنند و دست به پیشگویی هایی می زنند که نشان دهنده شکست، نداشتن اعتماد به خود و یا خطر است. 

احتمالاً شما هم از فردی که به طور مداوم دست به پیشگویی منفی می زدند، توقع داشتن شخصیتی آرام و رفتاری مناسب را ندارید. شرایط هورمونی و فیزیولوژیک بدن ما ، تحت تاثیر افکار ماست. افرادی که دارای این نوع تفکر نادرست هستند، همواره مضطراب، نگران و ناامید می شوند.

در موارد بسیار جدی خطای شناختی پیشگویی، فرد از انجام کار ضروری و مشخص شده، اجتناب می کند. این اجتناب ممکن است مستقیم و با رها کردن موضوع و یا هدف باشد و یا ممکن است با صورت رفتار اجتنابی باشد. رفتار اجتنابی یعنی فرار از انجام یک کار و یا وظیفه به وسیله دلایل به ظاهر زیبا و موجه. دلایلی که در بیشتر مواقع، در عمق اشتباه هستند.

برای نمونه یکی از مراجعینم، به شدت از شرکت در امتحانات دانشگاه خودداری می کرد چرا که پیش بینی مشروطی را داشت. وقتی با او صحبت کردم متوجه شدم که بیش از یکماه و نیم تا زمان امتحان مد نظر فاصله دارد ولی با این همه مدت زمان و داشتن منابع کافب و کامل، باز هم مخالف شرکت در امتحان بود چرا که پیش بینی می کرد که نمی تواند درس را پاس کند و یا مشروط خواهد شد. 

 نتیجه گیری پیرامون خطاهای شناختی پیشگویی :

خطاهای شناختی، نوعی از خطاهای رایج در تفکر هستند که رفتارها، احساسات و رفتارهای فرد را تحت تاثیر منفی قرار می دهد. بسیاری از افراد دارای خطای شناختی هستند اما شدت این خطای شناختی بسیار متفاوت است. یکی از رایج ترین خطای شناختی، خطای شناختی پیشگویی است. در این حالت فرد به طور مداوم به دنبال گشتن نقاط ضعف و منفی بر می آید و سعی می کند تا آینده را به وسیله این نکات منفی، پیشگویی بد و نادرست بکند.

یکی از دلایلی که فرد دچار کناره گیری از زندگی و یا افسردگی می شود، به همین موضوغ خطای شناختی پیشگویی باز می گردد.

با تشکر.

امیر شیرین زاده، روانشناس و مشاور

سایر خطاهای شناختی : 

خطای شناختی پیشگویی ذهن خوانی

خطای شناختی همه یا هیچ

خطای شناختی مبالغه آمیز

توضیحات بخش اختلالات روانشناسی و روانپزشکی

اختلالات روانشناسی و روانپزشکی ، به بخشی از اختلالات روان گفته می شود که بر رفتار و تفکر تاثیر می گذارد و سبب بر هم خوردن تعادل زندگی فردی و یا اجتماعی فرد می شود. اختلالات ذهنی یا mental disorders ، در صورت عدم درمان، با گذر زمان شدت پیدا می کند. هر چند علت دقیق برخی از اختلالات روانشناسی و روانپزشکی مشخص نیست، اما به طور کلی عواملی چون استرس های محیطی، زمینه های ژنتیکی ، نحوه رشد فردی و همچنین نحوه تعامل فرد با محیط پیرامون، در پیدایش و یا گسترش بیماری های این دسته نقش دارد. از شایع ترین اختلالات روانشناسی و روانپزشکی می توان به اضطراب ، وسواس ، افسردگی ، اختلال دو قطبی و انواع اسکیزوفرنی اشاره کرد. بیماری هایی که در گذشته نه چندان دور ، آن را ناشی از دخل و تصرف شیطان در جسم فرد می دانستند و راه حل چندانی برای آنها نداشتند. امروزه بسیاری از اختلالات روانشناسی و روانپزشکی ، قابل درمان و بهبود است.

دیدگاه خودتان را ارسال کنید

بارنشر کلیه عکس ها و مطالب سایت مرکز مشاوره دکتر روانشناس ، بدون دستخط رسمی، ممنوع و پیگرد قانونی حتمی خواهد داشت.